صفحه ( 11 ) - ستفرق امتى على ثلاثة و سبعين فرقة كلهم فى النار الا واحدة - اين حديث از طرق عامه و خاصه بصور و الفاظ گوناگون روايت شده است و حتى بعضى از خاصه آن را به صورت « ذيلى » و « ضميمهء » در دنباله حديث ( غدير خم ) نيز نقل كرده‌اند ( از جمله رجوع فرمائيد به « بيان الاديان » ص 23 چاپ مرحوم اقبال ) و اينك تعدادى از صور مختلفى كه از اين حديث نقل و روايت شده است : افترقت اليهود على احدى و سبعين فرقة و تفرقت النصارى على اثنتين و سبعين فرقة و تفرقت امتى على ثلاث و سبعين فرقة . ( جامع الصغير ج 1 ص 48 / بنقل از « ابى داود » و « نسائى و « ترمذى » و « ابن ماجه » ) عن عبد الله بن عمر قال . . . قال رسول الله صلى الله عليه و سلم : « ليأتين على امتى كما أتى على بنى اسرائيل حذو النعل بالنعل حتى ان كان بينهم من أتى امه علانية لكان فى امتى من يصنع ذلك و ان بنى اسرائيل تفرقت ثنتين و سبعين ملة و تفترق امتى على ثلاث و سبعين ملة كلهم فى النار الا ملة واحدة . قالوا من هى يا رسول الله ؟ قال ما انا عليه و اصحابى . » ( مشكاة المصابيح ج 1 ص 61 - بنقل از « ترمذى » ) و از طريق خاصه : « حدثنا . . . . . . عن عبد الله بن عمر قال . . . . قال رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم : سيأتى على امتى ما أتى على بنى اسرائيل مثل به مثل و انهم تفرقوا على اثنين و سبعين ملة و ستفرق امتى على ثلاث و سبعين ملة تزيد عليهم واحدة كلها فى النار غير واحدة . قال : قيل يا رسول الله و ما تلك الواحدة ؟ قال هو ما نحن عليه اليوم أنا و اصحابى . » ( روضه كافى ص 224 - معانى الاخبار صدوق 323 ) و اما همچنان‌كه پيش از اين نيز اشاره شد صاحب بيان الاديان در ذيل حديث غدير خم اين روايت را به صورت و الفاظ ديگرى نقل كرده است ( ص 23 ) و بحث بيشتر درباره اين حديث ضمن تعليقات به عمل آمد . ( ص 244 كتاب حاضر ) صفحه ( 20 ) - ان الله خلق الخلق فى ظلمة ثم رش عليهم من نوره - احاديث مثنوى صفحه 6 . * * * صفحه ( 20 ) - عرفت ربى بربى و لو لا فضل ربى لما عرفت ربى - علاوه بر موافقت مضمونى كه اين عبارت با احاديثى كه استاد فروزانفر در احاديث مثنوى ( ص 2 ) آورده‌اند دارد با اين فقره دعاى ابو حمزة ثمالى كه انشاء حضرت على ابن الحسين ( ع ) است نيز موافق است : بك عرفتك و انت دللتنى عليك و دعوتنى اليك و لو لا انت لم ادر ما انت . مفاتيح الجنان 186 .